Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

4 lipca 2019

NR 46 (Czerwiec 2019)

User experience a działanie ludzkiego mózgu

0 101

Co powoduje, że użytkownicy chętnie korzystają z wybranych stron, aplikacji, a do innych nie wracają lub robią to niechętnie? Odpowiedź na to pytanie można odnaleźć w mechanizmach działania ludzkiego mózgu. Ich nieuwzględnienie podczas tworzenia interaktywnego produktu może prowadzić do poważnych problemów. W artykule zostały przedstawione przykłady najczęściej popełnianych błędów, ich przyczyny i co najważniejsze – praktyczne wskazówki, jak im zapobiegać.


To modele mentalne decydują o tym, w jaki sposób korzystamy z danych rozwiązań.
 

Problem

Strona lub aplikacja jest nieintuicyjna. Użytkownicy nie potrafią płynnie z niej korzystać lub odnaleźć informacji, które ich interesują.


Wszystko to, co widzimy i w jaki sposób reagujemy na sytuacje, zależy od naszego modelu mentalnego. Modele mentalne to obrazy i założenia w naszym umyśle, tworzone na podstawie doświadczeń z przeszłości (np. pracy z podobnym programem). To one determinują, na co zwracamy uwagę i jak podchodzimy do rozwiązania problemu. Nie muszą być zgodne z rzeczywistością – oparte są na przekonaniu użytkownika i odzwierciedlają to, co ta osoba wie (lub wydaje jej się, że wie) na temat działania danego systemu. Poznanie modelu mentalnego użytkownika jest więc niezwykle istotne, ponieważ pozwala zrozumieć oczekiwania użytkowników związane z tym, jak dana aplikacja się zachowa.

Pamiętajmy, że ludzie mają różne doświadczenia, wiedzę i oczekiwania, a co za tym idzie – różne modele mentalne, dlatego nie zawsze zobaczą na ekranie to, co jest istotne dla kogoś kto ten ekran zaprojektował. Tworzenie strony lub aplikacji w oparciu o założenie „uważam, że użytkownik zrobi X, a następnie Y” może powodować, że w przyszłości użytkownicy będą mieli problem z korzystaniem z niej. 
 

Wskazówka

Poznaj użytkownika. Mogą Ci w tym pomóc badania, wywiady pogłębione i testy usability (obserwacja, w jaki sposób użytkownik korzysta z rozwiązania lub produktu). W oparciu o nie zbudujesz persony i dopasujesz rozwiązanie do rzeczywistych zachowań użytkowników. 
Zadbaj o to, aby pomiędzy modelem mentalnym użytkownika a rzeczywistym sposobem działania systemu pojawiała się jak najmniejsza rozbieżność.


Dlatego właśnie dokładne poznanie grupy docelowej jest tak istotne. Pozwala to na określenie scenariuszy użytkowników (user scenarios), uwzględniających modele myślowe grupy docelowej, na bazie których zostanie zbudowana logika strony lub 
aplikacji.

Mózg lepiej przetwarza informacje o niewielkich rozmiarach
 

Problem

Prezentowanie zbyt wielu informacji w jednym momencie. Nie wiemy, czego będzie poszukiwał użytkownik, dlatego staramy się pokazać mu wszystko na raz. W rezultacie użytkownicy mogą podświadomie zignorować większość informacji lub po prostu ich nie odnaleźć. 


Mózg nie jest w stanie analizować wszystkich docierających do niego danych. Preferuje przetwarzanie informacji w sposób wymagający niewielkiego wysiłku, by zabezpieczyć się przed nadmierną stymulacją. Pozostała część informacji rejestrowana jest w naszej podświadomości. Przytłoczenie informacjami, czyli tzw. przeciążenie poznawcze (cognitive overload) zniechęca użytkowników do dalszego działania oraz prowadzi do utraty zainteresowania, przekładając się na wysoki współczynnik odrzuceń lub wyjść ze strony. 

Podobnie jest z ludzką pamięcią. Ilość danych, które użytkownik jest w stanie zapamiętać w danym momencie, jest ograniczona, dlatego oczekiwanie od kogoś, by zapamiętał pewną informację, którą będzie musiał wykorzystać na kolejnej stronie, często prowadzi do popełniania błędów i budzi frustrację. 

Biorąc pod uwagę ograniczenia ludzkiego mózgu, warto opierać się na zasadzie progresywnego ujawniania (tzw. progressive disclosure). Jest to technika projektowania poprzez pokazywanie informacji najistotniejszych w danym momencie, dzięki czemu użytkownik ma możliwość zagłębienia się w miarę potrzeb w interesujące go szczegóły. Argumentem potwierdzającym skuteczność tej techniki może być sposób działania dopaminy zobrazowany na poniższym przykładzie. 

Z pewnością wielu z nas zdarzyło się wpisanie do wyszukiwarki Google danego hasła, po czym po chwili zdaliśmy sobie sprawę, że szukamy już kompletnie czegoś innego, zagłębiając się w tematy, o których wcześniej nie myśleliśmy. Przyczyną takiego zjawiska jest efekt działania dopaminy w naszym organizmie. Ten neuroprzekaźnik włącza w nas ciekawość nowych idei i zwiększa nastawienie na cel. W konsekwencji jesteśmy zmotywowani do poszukiwania informacji, a im łatwiej nam je odnaleźć, tym chętniej kontynuujemy proces poszukiwania. 

Dzieląc informacje na mniejsze fragmenty nie możemy zapomnieć o równoległym postrzeganiu produktu jako integralnej części. 

Projektowanie UX nie polega wyłącznie na rozmieszczeniu elementów na ekranie – jest to ogrom pracy koncepcyjnej związanej z holistycznym podejściem do produktu. Mówiąc metaforycznie: nie da się zbudować domu pokój po pokoju, nie wylewając wcześniej fundamentów, a jeszcze wcześniej nie wypracowując planu jego budowy pokazującego, jak będzie wyglądał efekt końcowy. 

Przykłady dobrych i złych praktyk

 

Rys. 1. Podział informacji na stronie


Przykład 1 obrazuje nadmiar opcji do wyboru i brak ich uporządkowania, co może przytłoczyć użytkownika, utrudniając tym samym odszukanie pożądanych informacji. 

Przykład 2 to podział treści zgodnie z techniką progresywnego ujawniania. Informacje zostały pogrupowane w spójne kategorie – w pierwszej kolejności użytkownik wybiera obszar, który go interesuje, by móc znaleźć informacji już ściśle z nim związane.
 

Wskazówka

  • Podziel informacje na mniejsze porcje. Prezentuj użytkownikowi niewielkie zbiory danych, by nie poczuli się przytłoczeni. Grupując paczki informacji w odpowiednie kategorie staraj się, by były one spójne z modelami mentalnymi grupy docelowej. Obszerne bloki tekstu podziel na mniejsze sekcje i przełam dodatkowymi elementami, np. grafiką.
  • Określ ścieżki użytkowników służące do opracowania architektury informacji (struktury i logiki działania strony lub aplikacji), spójne z oczekiwaniami użytkowników.
  • Zadbaj o to, by proces poszukiwania informacji był intuicyjny i płynny oraz motywował do eksplorowania Twojego rozwiązania, zamiast do tego zniechęcać.
  • Prowadź użytkownika krok po kroku, udostępniając tylko te informacje, które są mu potrzebne w danym momencie. Stwórz sieć linków, które poprowadzą użytkownika od informacji podstawowych do bardziej szczegó...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Masz już prenumeratę? Zaloguj się, aby przeczytać artykuł.
Zaloguj się
Nie masz jeszcze prenumeraty? Nic straconego! Dołącz do grona stałych Czytelników już dziś i miej pewność, że żadne treści już Cię nie ominą.
Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 drukowanych wydań magazynu Online Marketing
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Dostęp do czasopisma w wersji online
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • ... i wiele więcej!
Sprawdź szczegóły

Przypisy