Raport: "Fake news z perspektywy polskich dziennikarzy"

XXI wiek to czas, w którym kluczowe znaczenie ma informacja. W mediach coraz częściej pojawia się zjawisko, które w prymitywny, ale skuteczny sposób może wpływać na otaczającą nas rzeczywistość – fake news. Agencja Public Dialog i Instytut ARC Rynek i Opinia przeprowadzili pierwsze badanie wśród dziennikarzy ogólnoinformacyjnych na temat skali tego zjawiska w Polsce.

2017-05-30 09:14:23

XXI wiek to czas, w którym kluczowe znaczenie ma informacja. W mediach coraz częściej pojawia się zjawisko, które w prymitywny, ale skuteczny sposób może wpływać na otaczającą nas rzeczywistość – fake news. Agencja Public Dialog i Instytut ARC Rynek i Opinia przeprowadzili pierwsze badanie wśród dziennikarzy ogólnoinformacyjnych na temat skali tego zjawiska w Polsce.

 

Najważniejsze ustalenia:

42% dziennikarzy spotyka się z fake news: kilka razy dziennie, raz dziennie, kilka razy
w tygodniu. Niemal połowa z badanych przyznała, że zdarzyło im się uwierzyć w nieprawdziwą informację w ciągu ostatniego miesiąca. Dziennikarze weryfikują informacje przede wszystkim w Internecie i poprzez kontakt bezpośredni, często korzystają też z mediów krajowych i wiedzy ekspertów. Według 73% dziennikarzy obecne zapisy prawa prasowego są wystarczające, 23% twierdzi, że wymagają aktualizacji/przepracowania. Zjawisko fake news będzie się pogłębiało – tak wskazało 91% badanych. Główną przyczyną pojawiania się nieprawdziwych doniesień jest, według badanych, postępujące zjawisko tabloidyzacji mediów, konkurencja i brak czasu na weryfikację informacji.

 

Badanie zostało zrealizowane metodą CATI w dniach 24-28 kwietnia 2017 r. przez instytut badawczy ARC Rynek i Opinia. W badaniu wzięło udział 154 dziennikarzy.

 

42% dziennikarzy spotyka się z fake news: kilka razy dziennie, raz dziennie, kilka razy w tygodniu.
Dzieje się to zarówno w trakcie poszukiwania tematów do pracy, weryfikacji tworzonych newsów i otrzymywanych informacji. Co jest jednak najważniejsze, aż 43% badanych dziennikarzy przyznało, że w ciągu miesiąca uwierzyło w przynajmniej jedną nieprawdziwą informację.

 

 

Wykres 1. Jak często w tym miesiącu miał Pan/Pani do czynienia z fake newsami?

N=154, wszyscy respondenci

 

– Choć problem z fałszywymi informacjami nie jest nowy, to obecny trend rozwoju mediów, w tym social media,

powoduje, że rozpowszechnianie nieprawdziwych treści przybiera na sile. 42% dziennikarzy spotyka się przynajmniej kilka razy w tygodniu z fake news. To oznacza, że praca dziennikarzy staje się coraz trudniejsza
i bardziej wymagająca przy weryfikacji materiałów i źródeł. Do tego jeśli weźmiemy pod uwagę tempo rozprzestrzeniania się informacji, fakt, że każdy z nas w dobie social media staje się medium i może wpływać na opinię coraz większej liczby osób, trzeba być wyjątkowo czujnym w oddzielaniu faktów od manipulacji- powiedział Paweł Bylicki, prezes agencji Public Dialog.

 

Wykres 2. Z jakich źródeł korzysta Pan/Pani w celu weryfikacji informacji/newsów?

N=154, wszyscy respondenci

 

Najważniejsze źródła weryfikacji danych to Internet (67%) i kontakt bezpośredni (63%). Ponad połowa badanych odwołuje się także do wiedzy ekspertów, bądź informacji z mediów krajowych. Większość badanych jako najczęstsze źródło fake news wskazuje social media i Internet. Niemal połowa uważa, że politycy i osoby publiczne także podają i rozpowszechniają nieprawdziwe informacje. Najczęściej spotykane typy fake news
to takie, gdzie selektywnie, jednostronnie przekazuje się wiadomości i nie informuje się o kontekście relacjonowanych historii (65%). Ponad połowa badanych wskazuje, że często spotyka się ze zmyślonymi historiami, które mają być poparciem dla jakiejś tezy (54%).

 

Wykres 3. Jakie jest najczęstsze źródło fake news?

N=154, wszyscy respondenci

 

 

W opinii badanych, główną przyczyną pojawiania się fałszywych przekazów jest tabloidyzacja mediów (67%)
i duża konkurencja (66%), która sprawia że podmioty prześcigają się w jak najszybszym publikowaniu newsów. Pojawianiu się nieprawdziwych komunikatów sprzyja także szybkie tempo rozpowszechniania informacji i brak czasu na ich weryfikację (53%). Zdecydowana większość badanych (ponad 90%) jest zdania, że zjawisko fake newsów będzie się pogłębiać. A blisko jedna czwarta uważa, że obecne zapisy prawa prasowego nie są wystarczające i powinny zostać zaktualizowane.

 

– Nie są to wbrew pozorom złe wiadomość dla mediów. W dobie zalewu sieci nieprawdziwymi informacjami, odbiorcy coraz częściej poszukują wiadomości, opinii i komentarzy w zaufanych źródłach. Ilość szybko rozprzestrzeniających się, nieprawdziwych informacji, podkreśla ponownie rolę rzetelnego dziennikarstwa. Rośnie znaczenie mediów oferujących treści wysokiej jakości. W USA prenumeratę cyfrową "New York Timesa"
i "Wall Street Journal" wykupiło w pierwszym kwartale rekordowo ponad 600 000 tys. osób. Wyniki wzrostu sprzedaży e-prenumerat to znak, że w dzisiejszych czasach jakość naprawdę się liczy. I będzie liczyć się coraz bardziej – podkreśla Paweł Bylicki.

 

– W kontekście biznesu i reputacji różnych organizacji, fake news to duże zagrożenie, które będzie wymagało coraz szybszych, zdecydowanych reakcji. Sytuacja kryzysowa jest nieodłączonym procesem w życiu każdej
z firm. To zdarzenie z potencjalnie ujemnym wynikiem wstrząsającym organizacją, lub branżą.
W dobie fake news te wstrząsy będą coraz częstsze i o większym zasięgu. Stąd w XXI wieku z pewnością pełne ręce pracy będą mieli specjaliści od komunikacji kryzysowej. Ich przewidywanie potencjalnych kryzysów
i  konstruowanie strategii, będzie w cenie– podsumowała Karolina Borkowska wiceprezes Public Dialog, wiceprezes Związku Firm Public Relations.

 

Metodologia:

Badanie zostało zrealizowane metodą wywiadów telefonicznych CATI. Baza obejmowała dziennikarzy
z różnych typów mediów zarówno lokalnych, jak i ogólnokrajowych. Łączna wielkość próby wyniosła N=154,
w tym dziennikarze prasowi, N=70, reprezentujący portale internetowe, n=28, prasę i portale, N=36, radio, N=13, TV, N=7.


Pełny raport można pobrać ze strony: www.publicdialog.pl

 

***

Public Dialog jest firmą doradczą oferującą szeroki zakres efektywnych rozwiązań w obszarze komunikacji korporacyjnej. Agencja ma bogate doświadczenie we wspieraniu polskich i zagranicznych firm, instytucji publicznych, stowarzyszeń, a także organizacji branżowych. Na swoim koncie ma liczne branżowe nagrody i wyróżnienia: Złoty Spinacz (2013), IPRN Project of the Year (2014), Magellan Award (2014 i 2015), IPRA (2015) oraz Mercury Excellence Awards (2016).

Public Dialog jako jedyna agencja z Polski należy do International Public Relations Network (IPRN) jednej z najstarszych i największych na świecie niezależnych sieci skupiających agencje PR. Organizacja pokrywa zasięgiem rynki w Ameryce Północnej i Południowej, Zachodniej i Wschodniej Europie, na Bliskim i Dalekim Wschodzie oraz Australię. Łączny przychód z fee członków IPRN wynosi 200 mln USD. W zrzeszonych firmach pracuje ponad 5000 specjalistów z obszaru komunikacji. Public Dialog należy również do Związku Firm Public Relations (ZFPR), największej polskiej organizacji zrzeszającej profesjonalne agencje PR.

Więcej informacji na: www.publicdialog.pl

 

 

Tomasz Czerniawski
Public Dialog

ZNAJDŹ NAS: